Αθανάσιος Δεσαλέρμος, M.D., FESBGH

Γαστρεντερολόγος – Ηπατολόγος

Διευθυντής Γαστρεντερολογικής-

Ηπατολογικής Κλινικής, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών

Επίκουρος Καθηγητής Γαστρεντερολογίας Πανεπιστημίου Μασαχουσέτης

Fellow of the European Section and Board of Gastroenterology & Hepatology

https://drdesalermos.gr

Η εκκολπωµάτωση αποτελεί µία από τις συχνότερες παθήσεις του παχέος εντέρου. Η συχνότητά της αυξάνεται µε την ηλικία, φτάνοντας έως και το 60% σε άτοµα άνω των 60 ετών. Η πάθηση χαρακτηρίζεται από  την παρουσία εκκολπωµάτων, δηλαδή µικρών σακοειδών προεκβολών του βλεννογόνου και του υποβλεννογόνιου χιτώνα του εντέρου, που διαπερνούν το µυϊκό τοίχωµα. Η εκκολπωµάτωση είναι συχνά ασυµπτωµατική, αλλά µπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές, όπως η εκκολπωµατίτιδα, η αιµορραγία και, σπανιότερα, η διάτρηση.

Αιτίες

Η ακριβής αιτιολογία της εκκολπωµάτωσης δεν είναι πλήρως κατανοητή, ωστόσο υπάρχουν αρκετοί παράγοντες που συµβάλλουν στην εµφάνισή της:

1. Διατροφή χαµηλή σε φυτικές ίνες: Μια διατροφή µε χαµηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες οδηγεί σε σκληρά κόπρανα και αυξηµένη ενδοαυλική πίεση στο παχύ έντερο, γεγονός που ευνοεί τον σχηµατισµό εκκολπωµάτων.
2. Ηλικία: Η συχνότητα της εκκολπωµάτωσης αυξάνεται µε την ηλικία, καθώς το τοίχωµα του εντέρου γίνεται πιο αδύναµο.
3. Κληρονοµικότητα: Υπάρχει γενετική προδιάθεση, καθώς η νόσος εµφανίζεται συχνότερα σε ορισµένες οικογένειες.
4. Παχυσαρκία και καθιστική ζωή: Η παχυσαρκία και η έλλειψη σωµατικής άσκησης έχουν συσχετιστεί µε αυξηµένο κίνδυνο εµφάνισης εκκολπωµάτων.
5. Άλλοι παράγοντες: Το κάπνισµα, η χρήση µη στεροειδών αντιφλεγµονωδών φαρµάκων (NSAIDs) και ορισµένες παθήσεις, όπως οι διαταραχές κινητικότητας του εντέρου, µπορεί να συµβάλουν στην ανάπτυξη εκκολπωµάτων.

Κλινική Εικόνα

Οι περισσότεροι ασθενείς µε εκκολπωµάτωση παραµένουν ασυµπτωµατικοί.

Όταν εµφανίζονται συµπτώµατα, αυτά περιλαµβάνουν κοιλιακό άλγος, φούσκωµα, διαταραχές στις κενώσεις (δυσκοιλιότητα ή διάρροια) και, σε περιπτώσεις επιπλοκών, αιµορραγία ή οξύ κοιλιακό άλγος, λόγω εκκολπωµατίτιδας.

Αντιµετώπιση

Η αντιµετώπιση της εκκολπωµάτωσης εξαρτάται από την παρουσία και τη βαρύτητα των συµπτωµάτων ή των επιπλοκών και περιλαμβάνει:

1. Συντηρητική αντιµετώπιση: Σε ασυµπτωµατικούς ασθενείς ή σε ήπια συµπτώµατα, συστήνεται αύξηση της πρόσληψης φυτικών ινών µέσω της διατροφής (φρούτα, λαχανικά, δηµητριακά ολικής άλεσης) και επαρκής ενυδάτωση. Η σωµατική άσκηση, επίσης, βοηθά στη ρύθµιση της εντερικής λειτουργίας.
2. Αντιµετώπιση εκκολπωµατίτιδας: Σε περιπτώσεις φλεγµονής (εκκολπωµατίτιδα), η θεραπεία περιλαµβάνει ανάπαυση, υγρά, αντιβιοτικά και σε σοβαρές περιπτώσεις, νοσηλεία. Η χειρουργική επέµβαση ενδείκνυται σε επιπλοκές, όπως διάτρηση, απόστηµα ή υποτροπιάζουσες κρίσεις.

3. Αντιµετώπιση αιµορραγίας: Η αιµορραγία από εκκόλπωµα συνήθως σταµατά αυτόµατα, αλλά σε επίµονες περιπτώσεις µπορεί να απαιτηθεί ενδοσκοπική ή χειρουργική παρέµβαση.

Πρόληψη

Η πρόληψη της εκκολπωµάτωσης βασίζεται, κυρίως, στη διατήρηση υγιεινών συνηθειών:  μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, επαρκή πρόσληψη υγρών, τακτική σωµατική άσκηση και αποφυγή παραγόντων κινδύνου, όπως το κάπνισµα και η παχυσαρκία.

Δεν υπάρχουν επαρκή δεδοµένα για τη χρήση προβιοτικών ή άλλων φαρµάκων στην πρόληψη των υποτροπών.

Συνοψίζοντας, η εκκολπωµάτωση είναι μια πολυπαραγοντική νόσος µε αυξανόµενη συχνότητα και η αντιµετώπισή της εξατοµικεύεται ανάλογα µε την παρουσία και τη βαρύτητα των συµπτωµάτων, µε έµφαση στη συντηρητική διαχείριση και την αποφυγή άσκοπης χορήγησης αντιβιοτικών.