Ο αλκοολικός υψηλής λειτουργικότητας είναι ένας  όρος  για να περιγραφεί  ένας τύπος προβληματικής χρήσης  αλκοόλ.

Δεν είναι ιδιαίτερα ακριβής στην ψυχιατρική πρακτική, διότι ενδέχεται να συγκαλύπτει παρά να αποκαλύπτει το πρόβλημα που  μπορεί να έχει  κάποιο άτομο.

Ο όρος μάλιστα  για κάποιους  μπορεί να εκφράζει ψευδώς και μία θετικότητα, δηλ. το άτομο που έχει τη δυνατότητα να λειτουργεί “υψηλά”, αν και πότης. Η πραγματικότητα είναι ότι ο αλκοολικός υψηλής λειτουργικότητας  εντάσσεται στη νόσο της  διαταραχής χρήσης αλκοόλ.

Αυτή  είναι μια σοβαρή ψυχοβιολογική κατάσταση  και αφορά  ένα άτομο που χαρακτηρίζεται από μειωμένη ικανότητα διακοπής ή ελέγχου της χρήσης αλκοόλ, παρά τις  διαταραγμένες οικογενειακές, επαγγελματικές και διαπροσωπικές σχέσεις που αυτή προκαλεί.

Να ξεκαθαρίσουμε, λοιπόν, ότι πρόκειται περί νόσου.

Οι εγκεφαλικές δομές μεταβάλλονται με τη χρήση του αλκοόλ διαφορετικά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Έτσι, για κάποιους, η χρήση ακόμη και μικρότερων ποσοτήτων αλκοόλ, μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχή χρήσης του αλκοόλ.

Φάρμακο για το άγχος

Πολλοί ξεκινούν να χρησιμοποιούν το αλκοόλ σαν φάρμακο για το άγχος τους, σαν ηρεμιστικό για να χαλαρώσουν, σαν υπναγωγό το βράδυ, σαν παρέα για να απαλύνουν το συναίσθημα μοναξιάς και  έτσι γίνονται αλκοολικοί χωρίς καλά-καλά να το καταλάβουν.

Άλλοι  μπορεί να εθιστούν και  μέσω μίας  lifestyle συμπεριφοράς, που “επιβάλλει” να ξεχωρίζεις το καλό ουίσκι, το σπάνιο μπράντυ, το κρασί με το άρωμα και σώμα, το ποτό παλαίωσης και να επιδεικνύεις τις γνώσεις σου για τα ποτά, με αποτέλεσμα να περιστρέφεσαι συνεχώς γύρω από την προσμονή κατανάλωσης αλκοόλ και της  lifestyle μέθεξης που νομίζεις ότι αυτό σου προσφέρει.

Οι αλκοολικοί με τη λεγόμενη υψηλή λειτουργικότητα είναι συνήθως  άτομα με άρνηση για το πρόβλημα  χρήσης του αλκοόλ. Κρύβονται εύκολα πίσω από κοινωνικές συνήθειες, καθιερωμένες αντιλήψεις και συμπεριφορές, όπως:  “Eγώ πίνω μόνο σαββατοκύριακο από μικρός και ξέρω τι κάνω”, “Εγώ δεν είμαι σαν τους άλλους”, “Εμένα δεν με πιάνει, εγώ το σηκώνω”, “Εγώ δεν είμαι εξαρτημένος και όποτε θέλω το σταματώ”, “Δεν με ενοχλεί στην οδήγηση”, “Δεν έχω αλλάξει σαν άνθρωπος”, “Όλοι πίνουν στη παρέα μου”, “Είμαι νέος,  έχω καιρό ακόμα για να το μειώσω”.

Αυτός που λέει ότι αντέχει το ποτό είναι πιο επιρρεπής για αλκοολισμό από έναν που τον πιάνει εύκολα, διότι δεν λαμβάνει αποτρεπτικά μηνύματα από τη χρήση.

Για τους λειτουργικούς αλκοολικούς, το πρόβλημα της συγκάλυψης είναι ευρύ, διότι δεν έχουν ακόμη αντιμετωπίσει τις σημαντικές αρνητικές συνέπειες του προβλήματος της χρήσης. Μπορούν ακόμα και  πηγαίνουν στη δουλειά κάθε μέρα, μπορεί να μην έχουν συλληφθεί ποτέ για παραβατική συμπεριφορά, μπορούν και να είναι παρόντες κοινωνικά. Έτσι, λένε στον εαυτό τους πως δεν έχουν κανένα πρόβλημα εθισμού με το αλκοόλ.

Ο  λεγόμενος αλκοολικός υψηλής λειτουργικότητας  συνήθως  αδυνατεί να πάρει απόσταση από τα εκάστοτε προβλήματά του, που τον θλίβουν, τον αγχώνουν και καταφεύγει στο ποτό.  Για αυτόν το λόγο  έχουμε και αυξημένη συννοσηρότητα με αγχώδη και καταθλιπτικά σύνδρομα  και πολλές φορές  δεν γνωρίζουμε αν αυτά προήλθαν από τη χρήση του αλκοόλ ή  αν αυτά την προκάλεσαν.

Μία κατάθλιψη, για παράδειγμα,  μπορεί αρχικά να συγκαλύπτεται μέσω της χρήσης, όπως και μία κοινωνική φοβία, μία γενικευμένη αγχώδης διαταραχή, μια μετατραυματική διαταραχή και πολλές άλλες καταστάσεις.

Βλάβες

Στο λεγόμενο αλκοολισμό υψηλής λειτουργικότητας  δεν παύει να έχουμε τη σημαντική προδιάθεση για τις πρώτες  συστηματικές βλάβες από το αλκοόλ, που ανά πάσα στιγμή ενδέχεται να εμφανισθούν, όπως:

1. Εκδηλώσεις, όπως: οργή, κλάματα, ζήλια, θλίψη.
2. Συναισθηματική αστάθεια, άγχος και ευσυγκινησία.
3. Σωματικές βλάβες, όπως: ηπατοπάθεια, λιπώδες ήπαρ, κίρρωση, γαστρίτιδα, έλκος, παγκρεατίτιδα, σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση  και καρδιολογικά προβλήματα (καρδιομυοπάθεια κ.ά.), προδιάθεση για καρκίνους (του οισοφάγου, του εντέρου, του ήπατος, του παγκρέατος…), στειρότητα, ατροφία όρχεων κ.ά.

Τα προβλήματα ξεκινούν όταν κάποιοι:

1. Καταναλώνουν 8 με 15 μερίδων ποτού σε μια εβδομάδα.
2. Όταν αναζητούν ποτό για ψυχολογική ανακούφιση και παρέα.

3.Κάποιος που χρειάζεται να πιει κάτι για να αντιμετωπίσει μία κοινωνική έξοδο είναι ήδη στο δρόμο του αλκοολισμού.

Όσο αυτά συνεχίζονται, τότε η κατάχρηση μετατρέπεται  γρήγορα σε  εξάρτηση-αλκοολισμό.

Η έγκαιρη αναγνώριση της προβληματικής χρήσης, η αντιμετώπισή της μαζί με τα πιθανά ψυχολογικά προβλήματα από έναν ειδικό, μπορεί να αναστείλει την εξέλιξη του αλκοολισμού και των συνοδών του βλαβών.