Δρ. Α. Μελιδώνης

Συντονιστής Διευθυντής

Διαβητολογικό-Καρδιομεταβολικό Κέντρο

Metropolitan Hospital

Πρόεδρος Ε. ΚΟ. ΜΕ. Ν.

Οι εβδομαδιαίες ινσουλίνες είναι μία νέα προοπτική, μία νέα εξέλιξη στο χώρο της ινσουλινοθεραπείας και ευρύτερα της θεραπευτικής αγωγής για τον σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ).

Μία εξέλιξη που δίνει μία ποιοτική απάντηση στο θέμα της θεραπευτικής αδράνειας και της κακής συμμόρφωσης στη θεραπεία με πολλές ενέσεις ινσουλίνης ημερησίως (MDI), γιατί όπως φάνηκε και σε μελέτες ποιότητας ζωής τα φάρμακα που χορηγούνται μία φορά την εβδομάδα προσφέρουν μεγαλύτερη ευκολία και καλύτερη συμμόρφωση στην αγωγή.

Και είναι μία εξέλιξη αντάξια της εντυπωσιακής διαδρομής της ινσουλίνης στα τελευταία 100 χρόνια από την ανακάλυψή της:  Από τις βόειες και χοίρειες ινσουλίνες, στις ανασυνδυασμένες ανθρώπινες ινσουλίνες, στα ανάλογα ινσουλίνης βραχέα και 24ωρα, και τώρα στις νέες, ελπιδοφόρες,εβδομαδιαίες ινσουλίνες.

Η φαρμακευτική βιομηχανία και η ιατρική έρευνα μας προσφέρουν πλέον 2 τύπους εβδομαδιαίας ινσουλίνης.  Την icodec και την efsitora.  Το μόριο της icodec έχει 3 αλλαγές αμινοξέων και μία προσθήκη αλυσίδας εικοσανικού λιπαρού διοξέος, σε σχέση με το μόριο της ανθρώπινης ινσουλίνης.  Αυτές οι αλλαγές δίνουν στο μόριο της icodec τη δυνατότητα ισχυρής μακράς σύνδεσης με την αλβουμίνη στο αίμα (δημιουργίας έτσι depot ινσουλίνης στο αίμα και βραδείας, αλλά σταθερής απορρόφησης από τον υποδόριο ιστό), με αποτέλεσμα ο χρόνος ημίσειας ζωής της να είναι 8,2 μέρες.

Το μόριο της efsitora είναι μόριο ινσουλίνης συνδεδεμένο με την περιοχή FC της ανοσοσφαιρίνης IgG2 (αγωνιστής υποδοχέα ινσουλίνης με σύντηξη FC) που δίνει δυνατότητα σημαντικά μειωμένης συγγένειας με τον υποδοχέα ινσουλίνης και χρόνο ημίσειας ζωής 13 ημερών.

Τα χαρακτηριστικά και των 2 αυτών εβδομαδιαίων ινσουλινών περιλαμβάνουν, α) σημαντικά εξασθενημένη συγγένεια σύνδεσης με τον υποδοχέα της ινσουλίνης που ρυθμίζεται η ενεργοποίησή του από τη συγκέντρωση γλυκόζης πλάσματος και β)  δευτερογενείς στρατηγικές σύνδεσης, που επεκτείνουν το προφίλ χρόνου-δράσης και την αργή κάθαρση της ινσουλίνης

Η icodec ολοκλήρωσε πρόσφατα ένα εκτεταμένο πρόγραμμα φάσης 3 (μελέτες-δοκιμές ONWARDS 1 έως 6).  Στις μελέτες αυτές, φάνηκε παρόμοια αποτελεσματικότητα όσον αφορά την μείωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης σε σύγκριση με τις βασικές 24ωρες ινσουλίνες (glargine, degludec) στις 78 εβδομάδες παρακολούθησης των μελετών, ενώ με την συνεχή καταγραφή γλυκόζης (CGM) φάνηκε και η υπεροχή της icodec όσον αφορά το χρόνο εντός στόχου (TIR).

Αξιοσημείωτο είναι, επίσης, ότι δεν φάνηκε διαφορά της icodec με τις 24ωρες ινσουλίνες, όσον αφορά στον κίνδυνο υπογλυκαιμιών ή στον κίνδυνο πρόσκτησης βάρους, ενώ ήταν σημαντικά αυξημένο το score ικανοποίησης και ποιότητας ζωής των ατόμων που έλαβαν icodec, σε σχέση με τα άτομα που έλαβαν βασική ινσουλίνη.  Πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι, όταν έγινε μετα-ανάλυση όλων των μελετών ONWARDS  για τον ΣΔ2, φάνηκε και υπεροχή της icodec στη μείωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης σε σχέση με τις 24ωρες ινσουλίνες (άρα και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα).

Ωστόσο, στην ONWARD 6, όπου συγκρίθηκε η icodec με βασική ινσουλίνη degludec στον ΣΔ τύπου 1, φάνηκε αυξημένος κίνδυνος υπογλυκαιμιών στα άτομα με ΣΔ1 που πήραν icodec.

Και για την efsitora έχει ξεκινήσει το  πρόγραμμα φάσης 3 με τίτλο QWINT (1 έως 5).  Τα μέχρι τώρα δεδομένα δείχνουν παρόμοια αποτελέσματα με την icodec, ενώ στον ΣΔ1 δεν φαίνεται αύξηση των υπογλυκαιμιών.

Συνεκτιμώντας πάντως όλα τα ολοκληρωμένα δεδομένα της icodec, το FDA πρόσφατα έδωσε έγκριση, χωρίς επιφυλάξεις, για τη χορήγηση icodec στα άτομα με ΣΔ2, αλλά όχι προς το παρόν για τα άτομα με ΣΔ1.

Στην ίδια κατεύθυνση έγκρισης χορήγησης κινείται και ο Ευρωπαϊκός ΕΜΑ, με συνέπεια η icodec να αποτελεί σήμερα βασικό θεραπευτικό όπλο στο θεραπευτικό μας οπλοστάσιο για την αντιμετώπιση του ΣΔ2.

Εκπαίδευση

Προέχει πάντως  σε αυτήν τη φάση η ανάγκη εκπαίδευσης γιατρού και ατόμου με ΣΔ, για την ορθή διαχείριση της εβδομαδιαίας ινσουλίνης (π.χ. η μία μονάδα ημερησίως ινσουλίνης αντιστοιχεί με επτά μονάδες εβδομαδιαίας κ.λπ.), την αντιμετώπιση ενδεχόμενων υπογλυκαιμιών, την αντιμετώπιση του νοσηλευόμενου ασθενούς, τη διαχείριση της εβδομαδιαίας ινσουλίνης σε οξείες καταστάσεις και στην άσκηση.

Αναμφισβήτητο πάντως είναι ότι η εβδομαδιαία ινσουλίνη είναι μία εξαιρετική θεραπευτική εξέλιξη για όλα τα ινσουλινοθεραπευόμενα άτομα με ΣΔ και ιδιαίτερα για αυτούς που έχουν κακή συμμόρφωση, για τους ηλικιωμένους, για τους ενεσοφοβικούς, για άτομα με γνωστικά προβλήματα.

Μπορεί επομένως να υπάρξει αλλαγή στην στρατηγική αντιμετώπισης του διαβήτη με την ένταξη της εβδομαδιαίας ινσουλίνης στο θεραπευτικό σχήμα που ενδεχόμενα μαζί με τη συχορήγηση εβδομαδιαίου GLP-1αγωνιστή (σεμαγλουτίδη) ή GLP1+GIPαγωνιστή (τιρζεπατίδη) να δίνουν μία θαυμάσια απάντηση στο θέμα της αντιμετώπισης του ΣΔ, της καλύτερης συμμόρφωσης και της βελτίωσης της ποιότητας ζωής των ατόμων με ΣΔ2.

Καλοδεχούμενες λοιπόν οι εβδομαδιαίες ινσουλίνες!