Φουστέρης Ευάγγελος, M.D., Ph.D.
Παθολόγος-Διαβητολόγος
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ
Διευθυντής MEDOC: Mediterranean Diabetes & Obesity Clinics
Όπως θα έχετε καταλάβει, ζούμε την εποχή της καρδιο-νεφρο-μεταβολικής «επανάστασης». Το λεγόμενο CKM-Syndrome, το καρδιονεφρομεταβολικό σύνδρομο, περιλαμβάνει όλες τις διαταραχές του μεταβολισμού που παρατηρούμε σε αυξημένη συχνότητα στην εποχή μας. Και σίγουρα έχετε ακούσει για φαρμακευτικές παρεμβάσεις στο CKM syndrome που μειώνουν τα καρδιαγγειακά συμβάματα.
Πώς σας φαίνεται αν σας έλεγα ότι υπό αυτό το πρίσμα θα πρέπει σκεφθούμε και τον εμβολιασμό ενηλίκων, όπως για παράδειγμα τον εμβολιασμό για τον έρπητα ζωστήρα; Παράδοξο; Ας τα πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.
Ο ιός VZV, Varicella-Zoster Virus, είναι ένας DNA ιός που ανήκει στην ομάδα των ερπητοϊών. Κατά την πρωτολοίμωξη, που συνήθως συμβαίνει στην παιδική ηλικία, εκδηλώνεται ως ανεμευλογιά. Μετά την πάροδο της οξείας φάσης, ο ιός παραμένει σε λανθάνουσα φάση στα ραχιαία γάγγλια του νωτιαίου μυελού. Αυτό αφορά περίπου το 95% των ενηλίκων. Η ανοσογήρανση προϊούσης της ηλικίας επηρεάζει τον τίτλο και αποτελεσματικότητα των Τ-λεμφοκυττάρων μνήμης κι έτσι, μπορεί να έχουμε αναζωπύρωση του ιού VZV με τη μορφή του Έρπητα Ζωστήρα (EZ), με τα γνωστά εξανθήματα και λοιπά συμπτώματα. Μην νομίζετε, όμως, ότι ο ΕΖ αφορά μόνο τα ανοσοκατεσταλμένα άτομα. Παρ’ ότι τα άτομα υπό ανοσοκαταστολή βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο, περίπου το 90% των ασθενών που νοσούν από ΕΖ είναι ανοσοεπαρκή άτομα.
Επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι περίπου το 25-30% των ενηλίκων διατρέχουν κίνδυνο να εμφανίσουν τουλάχιστον ένα επεισόδιο ΕΖ στη ζωή τους. Τα 2/3 των περιστατικών αυτών αφορούν ηλικίες άνω των 50 ετών. Επιπλέον, τέσσερα στα δέκα άτομα με ΕΖ άνω των 60 ετών θα αναπτύξουν χρόνιο πόνο και μεθερπητική νευραλγία (ΜΕΝ), που επηρεάζουν δραματικά την ποιότητα ζωής των πασχόντων, καθώς ο έλεγχος του ΕΖ και της ΜΕΝ είναι δύσκολος και αναποτελεσματικός.
Τι αυξάνει τον κίνδυνο;
Υπάρχουν νοσολογικές οντότητες που αυξάνουν τον κίνδυνο νόσησης από ΕΖ, όπως η χρόνια νεφρική νόσος, τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, τα ρευματικά νοσήματα, αλλά και ο σακχαρώδης διαβήτης (ΣΔ). Πιο συγκεκριμένα, τα άτομα με ΣΔ διατρέχουν 38% αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης έρπητα ζωστήρα και 19% αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ΜΕΝ σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Τα ποσοστά αυτά μεγεθύνονται όταν ο ΣΔ συνδυάζεται και με άλλες συνοσηρότητες, όπως στεφανιαία νόσος ή η ΧΑΠ.
Γιατί παρατηρείται αυτό; Σύμφωνα με σχετικές μελέτες, φαίνεται πως η ειδική κυτταρική ανοσία έναντι του ΕΖ είναι χαμηλότερη στα άτομα με ΣΔ, σε σχέση με έναν υγιή άνθρωπο χωρίς διαβήτη. Γνωρίζουμε από παλιά ότι ο διαβήτης καθιστά τους ασθενείς πιο επιρρεπείς σε λοιμώξεις λόγω:
- Της μειωμένης ενεργοποίησης προστατευτικών λεμφοκυττάρων.
- Της αυξημένης παραγωγής προ-φλεγμονωδών κυτοκινών.
- Της μειωμένης παραγωγής ανοσο-μεσολαβητικών ιντερλευκινών και λόγω
- Της μειωμένης έκφρασης μικροβιοκτόνων πεπτιδίων.
Σύμφωνα με αναδρομικές μελέτες, όταν νοσήσουν από ΕΖ τα άτομα με ΣΔ θα έχουν περισσότερες επισκέψεις σε κάποιον ειδικό υγείας και θα χρειαστούν περισσότερα φάρμακα για την αντιμετώπιση. Επιπλέον, το άτομο με ΣΔ που νοσεί από ΕΖ θα χρειαστεί περισσότερες ημέρες αναρρωτικής άδειας με παράλληλα υψηλότερο ρίσκο νοσηλείας.
ΕΖ & γλυκαιμικός έλεγχος
Μεταβολικά τώρα, ο ΕΖ μπορεί να επηρεάσει τον γλυκαιμικό έλεγχο των ασθενών μας με ΣΔ. To 24% των ατόμων με ΣΔ εμφάνισε αύξηση στην ΗbA1c μέσα σε ένα 6μηνο από τη νόσηση με ΕΖ.
Μια συσχέτιση που μας διαφεύγει συχνά, και αφορά στα άτομα που θα εμφανίσουν ΕΖ ανεξαρτήτως ιστορικού ΣΔ, είναι η συσχέτιση ενός επεισοδίου ΕΖ με την εμφάνιση ΚΑ συμβαμάτων, εμφράγματος μυοκαρδίου, αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, ανακοπής, όπως σας προϊδέασα στην αρχή. Πράγματι, πολλές μελέτες έχουν δείξει αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών συμβαμάτων μέχρι και 12 μήνες μετά την εμφάνισης ΕΖ.
Μια άλλη παράμετρος που πρέπει να λάβουμε υπόψιν είναι η απορρύθμιση της νεφρικής λειτουργίας και η ταχύτερη έναρξη εξωνεφρικής κάθαρσης στα άτομα με ΧΝΝ. Μελέτη του Lin και συνεργατών ανέδειξε ότι σε άτομα με Χρόνια Νεφρική Νόσο, Σακχαρώδη Διαβήτη και Αρτηριακή Υπέρταση, ο κίνδυνος έναρξης εξωνεφρικής κάθαρσης οκταπλασιάζεται!
Τι μπορούμε να κάνουμε για να προστατετούμε έναντι του ΕΖ;
Από τη στιγμή της εκδήλωσης της νόσου μπορούμε να κάνουμε τη γνωστή θεραπευτική προσέγγιση, η οποία όμως δεν μειώνει ούτε τον κίνδυνο ΜΕΝ ούτε τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επιπλοκών. Επομένως, η πρωτογενής πρόληψη είναι το καλύτερο μέτρο: Η ανοσοποίηση με το ανασυνδυασμένο διδοσικό RZV για την πρόληψη εμφάνισης ΕΖ. Το εμβόλιο έχει αποδείξει την υψηλή αποτελεσματικότητά του έως 97,9%, τόσο σε άτομα άνω των 50 ετών (μελέτες ZOE-50 & ZOE-70), αλλά επιπρόσθετα και σε άτομα με ανοσοανεπάρκειες άνω των 18 ετών, όπως μεταμοσχευμένα ή HIV(+) άτομα.
Ξαναγυρίζοντας τώρα στην εισαγωγή που σας έκανα, μήπως, λοιπόν, μαζί με όλα τα μέτρα αντιμετώπισης του CKM syndrome, θα πρέπει να συμπεριλάβουμε και τους εμβολιασμούς και εν προκειμένω, τον εμβολιασμό για τον έρπητα ζωστήρα; Σίγουρα ναι, θωρακίζοντας την υγεία των ασθενών μας με άμεσα αλλά και απώτερα οφέλη. Θυμηθείτε, ότι για να εισπράξουμε τη μέγιστη αποτελεσματικότητα από τον εμβολιασμό με το RZV απαιτούνται και οι 2 δόσεις. Ακολουθήστε τις οδηγίες του θεράποντα ιατρού σας.
