Άννα Μαθιουδάκη, Διαμαντής Κοφτερίδης 

Παθολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου

Ο εμβολιασμός αποτελεί κρίσιμο πυλώνα της δημόσιας υγείας, σώζοντας εκατομμύρια ανθρώπινες ζωές κάθε χρόνο. Πλέον, διαθέτουμε εμβόλια για πάνω από 30 απειλητικές για τη ζωή ασθένειες, με  επίπτωση τόσο στην αύξηση του προσδόκιμου, όσο και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής ⁽¹⁾.

H φθίνουσα ανοσία που παρατηρείται μετά τον εμβολιασμό στην παιδική ηλικία, σε συνδυασμό με την αυξημένη ευαλωτότητα που συνοδεύει την παρουσία χρόνιων νοσημάτων και τη γήρανση του πληθυσμού, καθιστούν απαραίτητη τη διατήρηση και την ενίσχυση της ανοσοπροστασίας και στον ενήλικο πληθυσμό.

Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων

Στην Ελλάδα, το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων 2025, περιλαμβάνει εμβόλια που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα λοιμώξεων, όπως η γρίπη, ο πνευμονιόκοκκος, ο τέτανος, η διφθερίτιδα, ο κοκκύτης, η ηπατίτιδα Α και Β, η COVID-19 και ο έρπητας ζωστήρας.

Παράλληλα, υπάρχουν οδηγίες για συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού, ανάλογα με την ηλικία, το ιστορικό υγείας ή τον επαγγελματικό τους κίνδυνο.

Το πρόγραμμα αυτό αποτελεί έναν οδικό χάρτη πρόληψης, που στοχεύει στη διασφάλιση καλύτερης ποιότητας ζωής και μακροχρόνιας προστασίας του πληθυσμού.

Τα εμβόλια για τα άτομα με ΣΔ

Ιδιαίτερα για τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, η προστασία μέσω των εμβολίων αποκτά μεγαλύτερη αξία. Είναι γνωστό, ότι ο σακχαρώδης διαβήτης είναι ένα πολυπαραγοντικό σύνδρομο, του οποίου η κύρια μεταβολική έκφραση είναι τα αυξημένα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα. Συνδέεται δε με τη δυνητική δυσλειτουργία πολλαπλών οργάνων του ανθρωπίνου σώματος και με την εμφάνιση αρκετών επιπλοκών στην υγεία του διαβητικού ατόμου. Μεταξύ των επιπλοκών αυτών είναι και η αυξημένη ευπάθεια σε μια πλειάδα λοιμώξεων, συμπεριλαμβανομένων λοιμώξεων του αναπνευστικού, του ουροποιητικού, των χοληφόρων, του δέρματος και των μαλακών ιστών. H προαναφερθείσα ευπάθεια σχετίζεται τόσο με τη συχνότερη εμφάνιση των λοιμώξεων όσο και με τη βαρύτερη πορεία με την οποία συνήθως αυτές διαδράμουν στους διαβητικούς, σε σχέση με όσους δεν πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη.

Οι αιτίες του φαινομένου αυτού είναι πολλές, με κυριότερη τη δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Άλλες αιτίες είναι η προκαλούμενη από τον σακχαρώδη διαβήτη αγγειοπάθεια, η νευροπάθεια, η διαταραχή της κινητικότητας του γαστρεντερικού συστήματος, καθώς επίσης και το ευνοϊκό, για την ανάπτυξη συγκεκριμένων παθογόνων μικροοργανισμών, υπεργλυκαιμικό περιβάλλον στο ανθρώπινο σώμα.

Με βάση λοιπόν τα παραπάνω, αντιλαμβάνεται κανείς την αναγκαιότητα του εμβολιασμού των ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη, καθώς και τη σωστή συμμόρφωση σε αυτόν.

Το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων 2025 παρέχει σαφή και τεκμηριωμένη καθοδήγηση για τα εμβόλια που πρέπει να λαμβάνονται, με έμφαση στις ειδικές ανάγκες των διαβητικών ασθενών. Σύμφωνα με αυτό λοιπόν, τα εμβόλια που πρέπει να γίνονται στους ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη, συνοψίζονται στον παρακάτω πίνακα:

Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίνεται στον εμβολιασμό για γρίπη, πνευμονόκοκκο και COVID-19. Μελέτες δείχνουν ότι οι διαβητικοί ασθενείς έχουν έως και έξι φορές περισσότερες πιθανότητες να νοσήσουν βαριά από γρίπη σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό, ενώ και η θνητότητα από πνευμονιοκοκκική πνευμονία μπορεί να φτάσει έως και το 50% ^(2,3).

Δικαίωμα στη ζωή

Ο εμβολιασμός δεν είναι απλώς μια ιατρική πράξη – είναι μια συνειδητή απόφαση προστασίας, φροντίδας και δύναμης. Με κάθε δόση εμβολίου, ο διαβητικός ενήλικας κερδίζει ένα ακόμη επίπεδο ασφάλειας απέναντι σε απειλές που συχνά παραμένουν αόρατες. Ας δούμε τον εμβολιασμό όχι ως υποχρέωση, αλλά ως δικαίωμα στη ζωή και την προστασία. Γιατί, όταν η πρόληψη προηγείται, η νόσος και η επιπλοκή δεν βρίσκει χώρο.

Βιβλιογραφία

1. WHO | Vaccines and Immunization
2. Influenza: Diabetes as a Risk Factor for Severe Related-Outcomes and the Effectiveness of Vaccination in Diabetic Population. A Meta-Analysis of Observational Studies.Dicembrini I, Silverii GA, Clerico A, et al.Nutrition, Metabolism, and Cardiovascular Diseases : NMCD. 2023;33(6):1099-1110. doi:10.1016/j.numecd.2023.03.016.
3. Diabetes as a Risk Factor for Pneumococcal Disease and Severe Related Outcomes and Efficacy/­Effectiveness of Vaccination in Diabetic Population. Results From Meta-Analysis of Observational Studies.Silverii GA, Gabutti G, Tafuri S, et al.Acta Diabetologica. 2024;61(8):1029-1039. doi:10.1007/s00592-024-02282-5.