Γράφουν Γαρυφαλλιά Πουλάκου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παθολογίας-Λοιμώξεων ΕΚΠΑ, και  Παναγιώτης Μαυρουδής ,Παθολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης, Γ’ Παθολογική Κλινική και Ομώνυμο Εργαστήριο ΕΚΠΑ ΓΝΝΘΑ «ΣΩΤΗΡΙΑ»

Ο εμβολιασμός αποτελεί το πιο αποτελεσματικό όπλο στη φαρέτρα μας για την αντιμετώπιση των λοιμώξεων. Οι ομάδες υψηλού κινδύνου του πληθυσμού επωφελούνται από τον εμβολιασμό και θωρακίζονται ενάντια σε επικίνδυνα παθογόνα. Ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες, ο εμβολιασμός είναι απαραίτητος και προστατεύει επαρκώς από τις λοιμώξεις αναπνευστικού, οι οποίες ταλαιπωρούν χιλιάδες ανθρώπους και επιβαρύνουν το σύστημα υγείας. Επιπλέον, προστατεύει από λοιμώξεις για τις οποίες δεν υπάρχει ειδική θεραπεία, όπως κάποιες ιογενείς λοιμώξεις.

Με βάση το εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών, συνιστάται η διενέργεια συγκεκριμένων εμβολίων στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, ανάλογα με τους ιδιαίτερους παράγοντες κινδύνου που τους αφορούν. Εξέχοντα ρόλο διαδραματίζουν οι εμβολιασμοί έναντι των παθογόνων που προκαλούν αναπνευστικές λοιμώξεις, όπως η γρίπη, η νόσος COVID-19, ο πνευμονιόκκοκκος και ο αναπνευστικός συγκυττιακός ιός (RSV).

Πιο συγκεκριμένα:

• Εμβόλιο γρίπης. Το τετραδύναμο εμβόλιο της γρίπης συνιστάται σε άτομα ≥60 ετών και σε ενήλικες κάθε ηλικίας με παράγοντες κινδύνου, χορηγείται μία φορά το χρόνο (προτιμάται ο Νοέμβριος μήνας) και επικαιροποιείται κάθε χρόνο. Στη χώρα μας υπάρχουν διαθέσιμα εμβόλια με μεγαλύτερη δόση αντιγόνου ή ανοσοενισχυτικό, που απευθύνονται σε άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω. Το πλεονέκτημά τους είναι η καλύτερη προστασία από τη γρίπη, σε σχέση με το συμβατικό εμβόλιο.
• Εμβόλιο COVID-19. Κυκλοφορεί το επικαιροποιημένο εμβόλιο έναντι της COVID-19 για την περίοδο 2024-2025, από την παραλλαγή JN1. Κύριες ενδείξεις εμβολιασμού είναι: α) Τα άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, β) τα άτομα ηλικίας 6 μηνών έως 59 ετών με υποκείμενα νοσήματα και καταστάσεις που αυξάνουν τον κίνδυνο σοβαρής νόσου, γ) τα άτομα με ανοσοκαταστολή, δ) οι έγκυες γυναίκες με υποκείμενα νοσήματα που αυξάνουν τον κίνδυνο σοβαρής νόσου και ε) οι επαγγελματίες υγείας.
• Εμβόλιο πνευμονιοκόκκου. Συστήνεται σε όλους τους ενήλικες ≥65 ετών και σε άτομα 18-64 ετών, με παράγοντες κινδύνου. Ένα νέο 20δύναμο συζευγμένο εμβόλιο εισήχθη στο εμβολιαστικό πρόγραμμα των ενηλίκων και απλουστεύει κατά πολύ το σχήμα εμβολιασμού σε όσους ξεκινούν για πρώτη φορά (μια μόνο δόση χωρίς ανάγκη επαναληπτικής ή χορήγησης άλλου συμπληρωματικού εμβολίου). Όσοι έχουν ήδη εμβολιαστεί με κάποιο από τα παλαιότερα εμβόλια, πρέπει να συμβουλευτούν τον οικογενειακό ιατρό τους για την ανάγκη εμβολιασμού με το νεότερο εμβόλιο.
• Εμβόλιο RSV: Στην Ευρώπη, κυκλοφόρησαν δύο νέα εμβόλια, που απευθύνονται σε ενήλικες. Χορηγούνται σε μία δόση και καλύπτουν τουλάχιστον δύο (ετήσιες) σεζόν του ιού. Συστήνονται σε όλα τα άτομα άνω των 75 ετών, ανεξαρτήτως ύπαρξης υποκείμενων νοσημάτων και στα άτομα 60 -74 ετών με ορισμένους παράγοντες κινδύνου ή υποκείμενα νοσήματα.

Ένα ακόμα σημαντικό εμβόλιο είναι αυτό έναντι του έρπητα ζωστήρα. Ο έρπης ζωστήρας αποτελεί αναζωπύρωση του ιού της ανεμευλογιάς στον οποίο έχει εκτεθεί το άτομο στην παιδική, συνήθως, ηλικία. Προκαλεί μια πολύ επώδυνη νόσο που μπορεί να εξελιχθεί σε βασανιστικό χρόνιο πόνο (μεθερπητική νευραλγία) με τεράστιες προεκτάσεις στην ποιότητα ζωής. Στην Ελλάδα κυκλοφορεί το αδρανοποιημένο ανασυνδυασμένο εμβόλιο (RΖV), το οποίο χορηγείται σε άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω και σε άτομα ηλικίας 18 ετών και άνω με ανοσοκαταστολή, ενδομυϊκά σε δύο δόσεις.

Συνοψίζοντας, ο εμβολιασμός αποτελεί το πιο αξιόπιστο και αποτελεσματικό μέτρο για την προστασία των ευπαθών ομάδων του πληθυσμού, όπως είναι και τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη ενάντια σε παθογόνα, τα οποία προκαλούν σημαντική νοσηρότητα με δυνητικά επικίνδυνες επιπλοκές για τη ζωή. Ο εμβολιασμός είναι ένα σημαντικό όπλο στην προσπάθειά μας για ασφαλή και υψηλής ποιότητας ζωή.