Εμβολιασμοί Ενηλίκων
Ποια εμβόλια προτείνονται για τους ενήλικες;
γράφει η Μαρία Μπελεχρή
Ιατρός Παθολόγος- Επιδημιολόγος
Οι εμβολιασμοί αποτελούν την πιο αποτελεσματική προληπτική παρέμβαση δημόσιας υγείας. Στην εποχή μας κυκλοφορούν αποτελεσματικά και ασφαλή εμβόλια, τα οποία προλαμβάνουν τη νόσηση έναντι μεγάλου αριθμού σοβαρών παθήσεων, σώζοντας κάθε χρόνο εκατομμύρια ανθρώπους από ασθένειες, αναπηρία και θάνατο.
Στο πρόγραμμα των εμβολιασμών στη χώρα μας, το οποίο επικαιροποιείται ανά έτος, προτείνονται συγκεκριμένα εμβόλια, αφενός με ηλικιακά κριτήρια και αφετέρου για συγκεκριμένες παθήσεις και χρόνια νοσήματα, τα οποία θέτουν τα άτομα σε αυξημένο κίνδυνο για νόσηση. Εκτός από τις ευπαθείς ομάδες, λόγω χρόνιων παθήσεων, στις συστάσεις συγκεκριμένων εμβολίων συμπεριλαμβάνονται και άλλες ενδείξεις. Σε αυτές τις ενδείξεις περιλαμβάνονται το επάγγελμα κάποιου, το οποίο μπορεί να τον θέσει σε αυξημένο κίνδυνο για νόσηση, η ύπαρξη στο στενό οικογενειακό περιβάλλον ευπαθών ατόμων (εγκύων, βρεφών, ανοσοκατασταλμένων, μεταμοσχευμένων), καθώς και άλλοι κοινωνικοί παράγοντες.
Το συγκεκριμένο άρθρο θα εστιαστεί στα προτεινόμενα εμβόλια, κυρίως με βάση ηλικιακά κριτήρια. Δεν θα συζητηθούν τα εμβόλια τα οποία συνιστώνται σε ενήλικες με συνοδές ιατρικές καταστάσεις (ομάδες αυξημένου κινδύνου) ή άλλες ενδείξεις.
Ποια είναι τα εμβόλια τα οποία προτείνονται για τους ενήλικες άνω των 18 ετών στην Ελλάδα;
Τα παρακάτω εμβόλια αφορούν σε υγιείς ενήλικες που δεν έχουν άλλες χρόνιες παθήσεις που να τους εντάσσουν στις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού.
- Το Εμβόλιο τετάνου – διφθερίτιδας και ακυτταρικό κοκκύτη (Td/Tdap/Tdap-IPV) συστήνεται σε ενήλικες που έχουν εμβολιαστεί πλήρως έναντι του τετάνου κατά την παιδική ηλικία, με μία δόση μεταξύ 18 και 25 ετών και μετά μία αναμνηστική δόση ανά δεκαετία. Αξίζει να αναφερθεί ότι σε κάθε εγκυμοσύνη χορηγείται μία δόση εμβολίου Tdap ή Tdap-IPV, κατά προτίμηση από την 27η έως την 36η εβδομάδα κύησης, καθώς και σε ανεμβολίαστες λεχωΐδες, ανεξάρτητα από το διάστημα που μεσολάβησε από προηγούμενο εμβολιασμό τους.
- Το εμβόλιο ιλαράς – ερυθράς – παρωτίτιδας (MMR). Τα άτομα που γεννήθηκαν πριν το 1970 θεωρούνται άνοσα. Όσοι έχουν γεννηθεί μετά το 1970, θα πρέπει να έχουν εμβολιασθεί με δύο δόσεις MMR, με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 4 εβδομάδων μεταξύ των δόσεων, εκτός αν υπάρχει αντένδειξη ή ιστορικό νόσου.
- Εμβόλιο ανεμευλογιάς (VAR). Συστήνεται σε όλους τους ενήλικες που γεννήθηκαν μετά το 1990 και δεν έχουν αποδεδειγμένη ανοσία στην ανεμευλογιά (προηγηθείσα νόσηση ή εμβολιασμό). Γι’ αυτό θα πρέπει να εμβολιάζονται με 2 δόσεις εμβολίου ανεμευλογιάς, εκτός και υπάρχει αντένδειξη.
Ποια είναι τα εμβόλια τα οποία προτείνονται για τους ενήλικες άνω των 60 ετών στην Ελλάδα;
- Μια δόση του επικαιροποιημένου μονοδύναμου εμβολίου έναντι του κορωνοϊού (COVID-19) σε άτομα άνω των 60 ετών, καθώς και σε άτομα που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου. Εάν κάποιος έχει νοσήσει από Covid-19, το ελάχιστο προτεινόμενο διάστημα για να κάνει το εμβόλιο μετά την νόσηση είναι 3 μήνες.
- Εκτός από το εμβόλιο Covid-19, οι ενήλικες θα πρέπει να κάνουν το ετήσιο αντιγριπικό εμβόλιο.
- Το εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα, είναι το αδρανοποιημένο ανασυνδυασμένο εμβόλιο (RΖV) (Shingrix), εμβόλιο το οποίο χορηγείται ενδομυϊκά σε δύο δόσεις με συνιστώμενο μεσοδιάστημα 2 μηνών, σε ενήλικες ηλικίας άνω 60 ετών.
- Κάθε δέκα έτη συνιστάται η επανάληψη της αναμνηστικής δόσης του αντιτετανικού εμβολίου.
Ποια είναι τα εμβόλια τα οποία προτείνονται για τους ενήλικες άνω των 65 ετών στην Ελλάδα;
Επιπλέον των ανωτέρω εμβολίων που αφορούν ενήλικες άνω των 60 προτείνονται:
- Το νέο εμβόλιο του πνευμονιόκοκκου το συζευγμένο (PCV20) (Prevenar 20), το οποίο γίνεται εφ’απαξ. Εάν κάποιος έχει κάνει κάποια δόση από τα προηγούμενα εμβόλια (π.χ Prevenar 13, Pneumovax, Pneumo 23) θα πρέπει να επισκεφτεί τον ιατρό του για να δει αν θα χρειάζεται να κάνει συμπληρωματική δόση.
- Για τους ενήλικες άνω των 65 ετών στον αντιγριπικό εμβολιασμό προτιμώνται τα ενισχυμένα τετραδύναμα αδρανοποιημένα εμβόλια QIV-HD (εμβόλιο υψηλής δόσης) και aQIV (εμβόλιο με ανοσοενισχυτικό) έναντι του συμβατικού εμβολίου γρίπης. Σε καμία περίπτωση, ωστόσο, δεν θα πρέπει να αναβάλλεται ο αντιγριπικός εμβολιασμός αν δεν υπάρχει διαθεσιμότητα του ανοσοενισχυμένου εμβολίου,
Ποια είναι τα εμβόλια τα οποία προτείνονται για τους ενήλικες άνω των 75 ετών στην Ελλάδα;
- Eκτός των ανωτέρω, προτείνεται μια δόση του εμβολίου έναντι του αναπνευστικού συγκυτιακού ιού (RSV) (Abrysvo, Arexvy). Το συγκεκριμένο εμβόλιο προτείνεται και σε άτομα ηλικίας 60 ως 74 ετών, οι οποίοι φέρουν επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα.
Σε ποιες περιπτώσεις θα πρέπει να εξετάζει κανείς αν πρέπει να κάνει επιπλέον εμβόλια;
- Οι ταξιδιώτες ανάλογα με τη χώρα του προορισμού και τις δραστηριότητες που έχουν προγραμματίσει, θα πρέπει να λάβουν συγκεκριμένα εμβόλια, τα οποία μπορεί να μην περιλαμβάνονται στο εμβολιαστικό πρόγραμμα της χώρας μας.
- Αν στο στενό οικογενειακό περιβάλλον κάποιου υπάρχει άτομο με ανοσοκαταστολή, άτομο το οποίο έχει μεταμοσχευθεί, είναι βρέφος ή έγκυος, τότε θα πρέπει κανείς να είναι πλήρως εμβολιασμένος σύμφωνα με το Εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού. Σε αυτήν την περίπτωση, ενδεχομένως, θα πρέπει κάνει εμβόλια τα οποία δεν προβλέπονται από την ηλικία του, αλλά είναι αναγκαία, λόγω των ιδιαίτερων οικογενειακών συνθηκών.
Μπορούν κάποια εμβόλια να γίνουν την ίδια μέρα;
Να, κάποια εμβόλια μπορούν να χορηγηθούν την ίδια μέρα, σε διαφορετικά ανατομικά σημεία- ενέσεις. Ορισμένα εμβόλια δεν επιτρέπεται να χορηγούνται μαζί την ίδια μέρα. Συνήθως, λόγω ανησυχιών για τοπικές αντιδράσεις, προτιμάται τα εμβόλια να απέχουν χρονικά μεταξύ τους.
Επίλογος
Τα εμβόλια είναι σημαντικά για να παραμένουμε υγιείς, να προλαμβάνουμε τη νόσηση ή να περνάμε τη νόσο πιο ήπια και χωρίς επιπλοκές.
Είναι ίσως το πιο πετυχημένο προληπτικό μέτρο, το οποίο έχει επιδράσει σημαντικά στη μείωση της νοσηρότητας και θνησιμότητας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Καθώς υπάρχουν αρκετές διαφοροποιήσεις στη χορήγηση εμβολίων ανά ηλικιακή ομάδα και ανά νόσο και ενδείξεις, είναι σημαντικό να συμβουλεύεστε τον ιατρό σας.
Βιβλιογραφία
- ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΘΕΜΑ: «Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων 2025. Χρονοδιάγραμμα και Συστάσεις». Αθήνα, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΠΕΡΙΒAΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ Α΄
- ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΘΕΜΑ: «Τροποποίηση Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών Ενηλίκων 2025. Χρονοδιάγραμμα και Συστάσεις» Αθήνα, 21/10/2025 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΠΕΡΙΒAΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ Α΄
