Μιχάλης Πατεράκης
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής
Σε έναν κόσμο γεμάτο προκλήσεις, η θετική σκέψη μοιάζει συχνά με ένα μότο αισιοδοξίας που επαναλαμβάνεται χωρίς πάντα να έχει πραγματικό αντίκρισμα. Πόσο μπορεί, όμως, να βοηθήσει πραγματικά; Ιδιαίτερα, όταν ένας άνθρωπος αντιμετωπίζει μια χρόνια κατάσταση, όπως ο διαβήτης, η απάντηση δεν είναι απλή — αλλά είναι ουσιώδης.
Η θετική σκέψη δεν σημαίνει να αγνοούμε τις δυσκολίες ούτε να τις σκεπάζουμε με ένα χαμόγελο. Αντιθέτως, σημαίνει να μπορούμε να τις αντικρίσουμε με ρεαλισμό, αλλά και με την εσωτερική στάση ότι «αξίζει να προσπαθήσω». Είναι μια ψυχική επιλογή: να μην καθηλώνεται κανείς στην απελπισία, αλλά να αναζητά διαρκώς νόημα, προσαρμογή και ελπίδα.
Η σχέση με την ανθεκτικότητα
Από ψυχολογική σκοπιά, η θετική σκέψη συνδέεται με την ανθεκτικότητα: την ικανότητα του ανθρώπου να προσαρμόζεται σε συνθήκες αντιξοότητας, να διατηρεί την ψυχική του συνοχή και να συνεχίζει να επενδύει στη ζωή. Όταν κάποιος μαθαίνει ότι έχει διαβήτη — μια διάγνωση που μεταβάλλει την καθημερινότητα, τις διατροφικές συνήθειες, τη σχέση με το σώμα — είναι φυσικό να βιώσει άρνηση, θλίψη ή θυμό. Αυτά τα συναισθήματα δεν είναι «αρνητικά»: είναι αναμενόμενα και ανθρώπινα. Η θετική σκέψη δεν απαιτεί να τα καταπιούμε, αλλά να τα επεξεργαστούμε και μέσα από αυτά να διαμορφώσουμε μια νέα στάση ζωής.
Οι έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που διατηρούν μια ελπιδοφόρα και ενεργητική στάση απέναντι στην ασθένεια είναι πιο πιθανό να τη διαχειρίζονται αποτελεσματικά: να τηρούν τις οδηγίες των γιατρών, να προσέχουν τη διατροφή τους, να αναζητούν υποστήριξη όταν χρειάζεται και να μην εγκαταλείπουν την προσπάθεια. Η θετική σκέψη, σε αυτό το πλαίσιο, δεν είναι απλώς συναίσθημα — είναι επιλογή στάσης και δράσης.
Δεν επιβάλλεται
Όμως πρέπει να προσέξουμε κάτι κρίσιμο: η θετική σκέψη δεν επιβάλλεται. Δεν είναι σωστό να ζητάμε από κάποιον που πονάει ή υποφέρει «να σκέφτεται θετικά». Αντίθετα, αυτό που βοηθά είναι να του προσφέρουμε χώρο να εκφράσει όσα νιώθει και μέσα από την αποδοχή και τη σχέση να χτίσει σταδιακά μια δική του ελπίδα. Η αυθεντική θετικότητα είναι κάτι που γεννιέται μέσα από τη φροντίδα, όχι μέσα από την πίεση.
Η θετική σκέψη, λοιπόν, είναι ωφέλιμη όταν είναι αληθινή. Όταν δεν αρνείται το πρόβλημα, αλλά μας κινητοποιεί να το αντιμετωπίσουμε. Και κυρίως, όταν προκύπτει μέσα από την αίσθηση ότι η ζωή μας —παρά τις δυσκολίες— αξίζει να τη ζήσουμε με νόημα, αξιοπρέπεια και φροντίδα.
