Ο καρκίνος του παχέος εντέρου (ΚΠΕ) αποτελεί την τρίτη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο, παγκοσμίως. Ειδικότερα για τους ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ), ο κίνδυνος ανάπτυξης ΚΠΕ έχει δειχθεί ότι είναι σημαντικά υψηλότερος, καθιστώντας τον προληπτικό έλεγχο μέσω κολονοσκόπησης ακόμη πιο επιβεβλημένο σε σχέση με το γενικό πληθυσμό.
Γιατί η προληπτική κολονοσκόπηση σώζει ζωές;
Οι περισσότεροι καρκίνοι του παχέος εντέρου αναπτύσσονται από προκαρκινικούς πολύποδες, οι οποίοι είναι ογκίδια που σχηματίζονται στο εσωτερικό τοίχωμα του παχέος εντέρου. Αυτοί οι πολύποδες μπορούν να ανιχνευθούν και να αφαιρεθούν κατά τη διάρκεια της κολονοσκόπησης, μειώνοντας σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης ΚΠΕ.
Η περιοδική κολονοσκόπηση και η αφαίρεση τυχόν πολυπόδων μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης ΚΠΕ έως και κατά 90%. Επιπλέον, η έγκαιρη ανίχνευση (μέσω της κολονοσκόπησης) του ΚΠΕ που έχει ήδη αναπτυχθεί στο παχύ έντερο, αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχούς θεραπείας και μειώνει τις πιθανότητες θανάτου.
Συσχέτιση ΣΔ με ΚΠΕ
Πρόσφατες μελέτες έχουν επισημάνει μια ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στο ΣΔ τύπου 2 και τον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ΚΠΕ. Μελέτη που περιελάμβανε πάνω από 54.000 συμμετέχοντες, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο ΣΔ συνοδεύεται από 47% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης ΚΠΕ. Ο κίνδυνος αυτός ήταν διπλάσιος στους ασθενείς με ΣΔ που δεν είχαν υποβληθεί σε προληπτική κολονοσκόπηση.
Τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν τη σημασία της προληπτικής κολονοσκόπησης στους διαβητικούς ασθενείς, ώστε να μετριάσουν τον αυξημένο κίνδυνο ΚΠΕ. Δεύτερη μελέτη αποκάλυψε ότι ο ΣΔ δεν είναι μόνο ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για τον ΚΠΕ, αλλά και αρνητικός προγνωστικός παράγοντας, τονίζοντας και πάλι την ανάγκη για έγκαιρες και τακτικές προληπτικές κολονοσκοπήσεις σε αυτήν την ομάδα ασθενών.
Ο ρόλος της προληπτικής κολονοσκόπησης στην έγκαιρη ανίχνευση ΚΠΕ στους ασθενείς με ΣΔ
Ειδικότερα, για τους διαβητικούς ασθενείς που διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης ΚΠΕ, η προληπτική κολονοσκόπηση μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια.
Εθνική μελέτη στη Σουηδία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι άνδρες με ΣΔ θα πρέπει να υποβάλλονται σε προληπτική κολονοσκόπηση για έλεγχο ΚΠΕ 5 χρόνια νωρίτερα από τον γενικό πληθυσμό, ενώ οι γυναίκες με ΣΔ, 4 χρόνια νωρίτερα.
Για τους ασθενείς με ΣΔ και οικογενειακό ιστορικό ΚΠΕ, ο κίνδυνος εξέλιξης σε ΚΠΕ ήταν ακόμη πιο πρώιμος, κυμαινόμενος από 12-21 χρόνια νωρίτερα, ανάλογα με το φύλο και την ηλικία έναρξης της προληπτικής κολονοσκόπησης.
Πρακτικά μηνύματα για τα άτομα με διαβήτη
Δεδομένου του αυξημένου κινδύνου ΚΠΕ, τα άτομα με διαβήτη ασθενείς θα πρέπει να ενημερωθούν από τον γαστρεντερολόγο τους για το πότε θα πρέπει να ξεκινήσουν την προληπτική κολονοσκόπηση. Η Αμερικανική Εταιρεία Καρκίνου συνιστά στα άτομα με μέσο κίνδυνο για ΚΠΕ να ξεκινούν την προληπτική κολονοσκόπηση από την ηλικία των 45 ετών. Ωστόσο, για τους ασθενείς με ΣΔ, μπορεί να απαιτούνται πιο πρώιμες και συχνότερες κολονοσκοπήσεις.
Επιπλέον, η διατήρηση ενός υγιούς βάρους, η αποφυγή του καπνίσματος και η καλή διαχείριση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα, συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης ΚΠΕ.
Μελέτη σε 693 ασθενείς έδειξε ότι το υπέρβαρο και η παχυσαρκία, που συχνά σχετίζονται με τον ΣΔ τύπου 2, ήταν σημαντικά συχνότερα σε ασθενείς με αδενώματα του παχέος εντέρου. Τα δεδομένα αυτά υπογραμμίζουν τη σημασία μιας ολιστικής προσέγγισης στη διαχείριση της πρόληψης του ΚΠΕ των διαβητικών ασθενών.
Βιβλιογραφία
- Lawler T, Walts ZL, Steinwandel M, et al. Type 2 diabetes and colorectal cancer risk. JAMA Netw Open 2023;6:e2343333.
- Agache A, Bîrligea A, Botea S, et al. Assessment of the risk of colorectal cancer in patients with diabetes mellitus. Chirurgia (Bucur) 2021;116:620-626.
- Ali Khan U, Fallah M, Sundquist K, et al. Risk of colorectal cancer in patients with diabetes mellitus: A Swedish nationwide cohort study. PLoS Med 2020;17:e1003431.
- Soltani G, Poursheikhani A, Yassi M, et al. Obesity, diabetes and the risk of colorectal adenoma and cancer. BMC Endocr Disord 2019;19:113.
