Η λιπώδης νόσος του ήπατος, γνωστή και ως «λιπώδες ήπαρ», συνήθως εμφανίζεται σε άτομα με διαταραχές μεταβολισμού, οπότε αποκαλείται ως «μεταβολικά σχετιζόμενη στεατωτική νόσος ήπατος» (στεάτωση=λίπωση) ή διεθνώς ως “Metabolic Associated Steatotic Liver Disease (MASLD). Οι ασθενείς με MASLD δεν έχουν όλοι την ίδια βαρύτητα ηπατικής βλάβης, αφού η MASLD περιλαμβάνει το «απλό λιπώδες ήπαρ» και την «στεατοηπατίτιδα» (Metabolic Associated SteatoHepatitis, ΜASH), που σχετίζεται με φλεγμονή και προοδευτικά περισσότερη ίνωση του ήπατος. Oι ασθενείς με ΜASH έχουν κίνδυνο εξέλιξης σε κίρρωση και ανάπτυξης ηπατοκυτταρικού καρκίνου.
Πόσο συχνή είναι η ΜASLD;
Η MASLD αποτελεί σήμερα τη συχνότερη αιτία ηπατοπάθειας και ένα από τα συχνότερα νοσήματα παγκοσμίως, με τη συχνότητά της να αυξάνεται παράλληλα με την παγκόσμια επιδημία της παχυσαρκίας.
Στους ενήλικες, υπολογίζεται ότι ο παγκόσμιος επιπολασμός της ΜASLD έχει ξεπεράσει το 30% και της ΜASH το 5%. Δεν υπάρχουν ακριβή δεδομένα για τη χώρα μας, αλλά ο επιπολασμός της MASLD εκτιμάται ότι είναι κοντά στο 30%.
Γενικώς, ο επιπολασμός της ΜASLD α) αυξάνει με την ηλικία, αλλά σαφώς προσβάλλονται και νέα άτομα, ακόμη και παιδιά, β) είναι υψηλότερος στους άνδρες, αλλά είναι υψηλός και στις γυναίκες, γ) είναι υψηλότερος σε άτομα που έχουν προδιαθεσικούς παράγοντες για τη νόσο. Ειδικότερα, MASLD υπάρχει στη μεγάλη πλειοψηφία των παχύσαρκων και των ασθενών με διαβήτη τύπου 2, αλλά και στους περισσότερους ασθενείς με δυσλιπιδαιμίες και άλλες μεταβολικές διαταραχές. MASLD μπορεί να υπάρχει και σε άτομα με φυσιολογικό σωματικό βάρος. Στοιχεία από την Ελλάδα δείχνουν ότι περίπου 1 στους 8 ασθενείς με ΜASLD έχει φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος.
Πώς μπορεί να υποψιαστούμε την παρουσία MASLD;
Oι ασθενείς με MASLD κατά κανόνα δεν έχουν συμπτώματα. Η πρώτη υποψία τίθεται συνήθως τυχαία, με την αποκάλυψη αυξημένων επιπέδων ηπατικών ενζύμων [τρανσαμινασών (ΑLT/AST) και/ή γGT] σε έλεγχο ρουτίνας ή εναπόθεσης λίπους στο ήπαρ σε υπερηχογράφημα. MASLD μπορεί να υπάρχει και σε άτομα με φυσιολογικά επίπεδα ηπατικών ενζύμων.
Πότε πρέπει να ελέγχουμε για παρουσία MASLD;
Έλεγχος για παρουσία MASLD πρέπει να γίνεται σε όλα τα άτομα με:
- Λίπωση ήπατος σε υπερηχογράφημα
- Αυξημένα επίπεδα ηπατικών ενζύμων (ALT/AST, γGT)
- Παχυσαρκία, δηλαδή με δείκτη μάζας σώματος (BMI) ≥30 kg/m2
- Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2
- Μεταβολικό σύνδρομο
Σε τι έλεγχο πρέπει να υποβάλλονται οι ασθενείς με πιθανή MASLD;
Η διάγνωση της MASLD βασίζεται στην ανίχνευση της λίπωσης του ήπατος και στον προσεκτικό αποκλεισμό άλλων αιτιών παρόμοιας ηπατικής βλάβης, όπως η συχνή χρήση αλκοόλ (μέση ημερήσια κατανάλωση: >30/20 gr αλκοόλ για άνδρες/γυναίκες), η χρήση φαρμάκων, οι χρόνιες ιογενείς ηπατίτιδες και κυρίως ηπατίτιδας C και διάφορα άλλα σπάνια κυρίως μεταβολικά νοσήματα.
Γι΄ αυτό, απαιτείται λεπτομερές ιστορικό και προσεκτική αντικειμενική εξέταση, ενώ μπορεί να χρειασθούν και εξειδικευμένες αιματολογικές εξετάσεις. Κάποια άτομα με υποψία MASLD μπορεί να χρειαστεί να υποβληθούν και σε ειδικές ακτινολογικές εξετάσεις και ένα μικρό ποσοστό ίσως και σε βιοψία ήπατος, για να αποκλεισθούν με βεβαιότητα άλλα ηπατικά νοσήματα.
Οι ασθενείς στους οποίους επιβεβαιώνεται η διάγνωση MASLD πρέπει αρχικά να ελέγχονται για την ύπαρξη παραγόντων του μεταβολικού συνδρόμου και άλλων σχετιζόμενων συνοσηροτήτων και να εκτιμώνται για τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Ταυτόχρονα, αξιολογείται η σοβαρότητα της MASLD και κυρίως η τυχόν παρουσία MASH. H αρχική αξιολόγηση βασίζεται σε ειδικούς μη επεμβατικούς δείκτες και πιθανόν σε ελαστογραφία ήπατος. Με βάση τα πρώτα ευρήματα, αποφασίζεται ποιοι ασθενείς είναι υποψήφιοι για βιοψία ήπατος.
