Η μηνιγγίτιδα είναι μια νόσος που αποτελεί εφιάλτη τόσο για τους γιατρούς όσο και για τους γονείς. Είναι απρόβλεπτη και μπορεί να επιφέρει ακόμη και θάνατο μέσα σε 24 έως 48 ώρες από την αρχική εκδήλωση των συμπτωμάτων της, ακόμη και σε ένα απόλυτα υγιές άτομο. Με αφορμή τα πρόσφατα κρούσματα μηνιγγίτιδας, ας μάθουμε περισσότερα για αυτήν την απειλητική νόσο.
H νόσος μπορεί επίσης να προκαλέσει μόνιμη αναπηρία, όπως απώλεια της ακοής, ακρωτηριασμό, ουλές στο δέρμα, επιληπτικές κρίσεις και σπασμούς.
Το αίτιο της μικροβιακής μηνιγγίτιδας είναι ένα συνηθισμένο μικρόβιο, ο μηνιγγιτιδόκοκκος (Neisseria meningitidis), που προσβάλλει μόνο τους ανθρώπους και βρίσκεται στο πίσω μέρος της μύτης και του στόματος – δεν ζει ελεύθερο στο περιβάλλον.
Ο άνθρωπος αποτελεί τη μόνη πηγή μετάδοσης και το βακτήριο μεταδίδεται εύκολα από άτομο σε άτομο είτε μέσω της αναπνευστικής οδού (σταγονίδια: βήχας, πτάρνισμα, ομιλία, φιλί), είτε με την επαφή με αναπνευστικές εκκρίσεις και σίελο (άμεση επαφή: κουτάλι, πιρούνι, ποτήρι, οδοντόβουρτσα κ.λπ.).
Ο ρινοφάρυγγας των περισσοτέρων ατόμων αποικίζεται σε κάποια στιγμή της ζωής μας από τον μηνιγγιτιδόκοκκο, χωρίς να εμφανίσουν συμπτώματα (ασυμπτωματικοί φορείς).
Τα ποσοστά φορείας είναι υψηλότερα σε πληθυσμούς εφήβων και ενηλίκων νεαρής ηλικίας. Η φορεία ενισχύεται σε συνθήκες συνωστισμού ή κλειστές κοινωνικές ομάδες, όπως οι μαθητικές ή φοιτητικές εστίες και τα στρατόπεδα.
Σχετικά με την επιδημιολογία της νόσου, η γεωγραφική κατανομή συνεχώς μεταβάλλεται, καθιστώντας την αρκετά απρόβλεπτη. Στην Ευρώπη, κυριαρχούν οι οροομάδες Β & C, με τον τύπο Β να αποτελεί την πιο επικίνδυνη ομάδα.
Μηνιγγίτιδα Β
Η νόσος Β ξεκινά με άτυπα συμπτώματα και εξελίσσεται ραγδαία, με σοβαρές επιπλοκές και μοιραία εξέλιξη σε περίπου 10% των νοσούντων ατόμων, με τα βρέφη και τα νήπια κάτω των 4 ετών να βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο, λόγω ανωριμότητας του ανοσολογικού συστήματος. Σε μεγάλο κίνδυνο επιπλοκών βρίσκεται επίσης η ομάδα των εφήβων 14-19 ετών.
Ο τρόπος ζωής των νέων (συγχρωτισμός σε χώρους ψυχαγωγίας, συμβίωση σε εστίες και χρήση κοινόχρηστων χώρων, ταξιδιών σε χώρες που υπάρχει υψηλή επίπτωση, συμπεριφορές υψηλού κινδύνου) τους καθιστά πιο ευάλωτους. Οι νέοι είναι επίσης φορείς του μικροβίου σε ποσοστό 8-10% και μπορούν να το μεταδώσουν σε ευάλωτες ομάδες, όπως τα βρέφη και οι υπερήλικες.
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα της μηνιγγίτιδας μπορεί να είναι πονοκέφαλος, πυρετός, ζαλάδα ή σύγχυση και πόνος στις αρθρώσεις και πιο ειδικά, όπως η δυσκαμψία του αυχένα, η υπνηλία, η φωτοφοβία και το χαρακτηριστικό εξάνθημα «κόκκινων κηλίδων».
Η μηνιγγίτιδα μπορεί να είναι πολύ σοβαρή και να απειλήσει τη ζωή όταν το μικρόβιο κυκλοφορεί στο αίμα (σηψαιμία) ή προκαλεί μεγάλη εγκεφαλική βλάβη και απώλεια συνείδησης (κώμα).
Αυτό που χαρακτηρίζει την μηνιγγίτιδα είναι ότι οι αρχικές εκδηλώσεις, συνήθως, μοιάζουν με αυτές των απλών ιώσεων, η εξέλιξή της όμως μπορεί να είναι πολύ-πολύ γρήγορη και να οδηγήσει ακόμη και σε θάνατο, μέσα σε 24 έως 48 ώρες! Αν και δεν είναι πολύ συχνή, είναι επικίνδυνη και ένα σημαντικό ποσοστό ανθρώπων μπορεί να αποκτήσουν μόνιμες βλάβες και επιπτώσεις!
Εμβόλια
Στη χώρα μας κυκλοφορούν εμβόλια για τους περισσότερους τύπους μηνιγγιτιδόκοκκου, τετραδύναμα για τις οροομάδες Α,C,W135,Υ & εμβόλια για την οροομάδα B.
Τα εμβόλια αυτά είναι ασφαλή και αποτελεσματικά, χωρίς σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Με βάση τα επιδημιολογικά στοιχεία στην Ελλάδα, η οροομάδα Β, τα τελευταία χρόνια είναι η πιο συχνή στα μωρά και τους εφήβους.
Ο εμβολιασμός είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την εφηβεία, λόγω της ευκολότερης μετάδοσης του μικροβίου μεταξύ των μελών της παρέας, των συχνών ταξιδιών και των στενών σχέσεων που μπορεί να προκύψουν.
Υπάρχουν δύο εμβόλια κατά της μηνιγγίτιδας για τους εφήβους και είναι καλό να εμβολιαστούν όσο το δυνατόν περισσότεροι έφηβοι μετά από συνεννόηση γονέων και παιδιάτρων. Δυστυχώς, όμως, η γνώση των περισσότερων εφήβων και γονέων για τη νόσο, τα διαθέσιμα εμβόλια και τα μέτρα πρόληψης δεν είναι επαρκή, όπως διαπιστώθηκε σε μελέτη της Μονάδας Εφηβικής Υγείας (Μ.Ε.Υ.).
ΒΟΧ
Μέτρα πρόληψης σε περίπτωση κρούσματος
Τα μέτρα πρόληψης σε περίπτωση κρούσματος (που ακόμη καταγράφονται, καθώς η εμβολιαστική κάλυψη στους εφήβους είναι σχετικά χαμηλή), περιλαμβάνουν καλό αερισμό των χώρων, σχολαστικό πλύσιμο των χεριών, απομόνωση του ασθενούς έως και 48 ώρες μετά την έναρξη θεραπείας, χρήση μάσκας σε ιατρούς και νοσηλευτές και χορήγηση αντιβίωσης στα άτομα που ήρθαν σε στενή επαφή με τον άρρωστο (γονείς, αδέλφια, παιδιά στο σχολείο).
Δεν συστήνεται κλείσιμο των σχολείων και απολύμανση των χώρων, καθώς το μικρόβιο επιβιώνει για ελάχιστο χρόνο στο εξωτερικό περιβάλλον (παρά την επιμονή των ειδικών το τελευταίο μέτρο συνεχίζεται να εφαρμόζεται στη χώρα μας).
