Τα πλαστικά, όταν βρεθούν στη θάλασσα, με την επίδραση του ηλιακού φωτός, των κυμάτων και του ανέμου, διασπώνται σε μικρά σωματίδια, τα μικροπλαστικά. Αυτά είναι μη βιοδιασπώμενα και λειτουργούν ως φορείς  ρύπων του περιβάλλοντος, μπορούν να καταναλωθούν από τον άνθρωπο μέσω του νερού, των τροφίμων και της αναπνοής και να συσσωρευθούν στους ανθρώπινους ιστούς, με πολλαπλούς κινδύνους για την υγεία μας.

Επίδραση στην αναπαραγωγή

Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι η έκθεσή μας σε μικροπλαστικά επιβαρύνει πολύ την ανθρώπινη αναπαραγωγή και ειδικά την ανδρική υπογονιμότητα, επηρεάζοντας σημαντικά την ποσότητα και ποιότητα των σπερματοζωαρίων. Γνωρίζουμε εδώ και χρόνια ότι η ρύπανση του περιβάλλοντος προκαλείται από χημικές ουσίες, που, μεταξύ άλλων, διαταράσσουν το ενδοκρινικό σύστημα, καθώς μιμούνται τη δραστηριότητα των ορμονών και παρεμβαίνουν με πολλαπλούς μηχανισμούς στις βασικές ενδοκρινικές λειτουργίες.

Ψευδοοιστρογόνα

Οι χημικές αυτές ουσίες, τα ψευδοοιστρογόνα, μιμούνται τη δράση των φυσιολογικών οιστρογόνων κι έτσι μπλοκάρουν και μπερδεύουν τους υποδοχείς οιστρογόνων του σώματός μας, δημιουργώντας σοβαρά ενδοκρινικά προβλήματα.

Ήδη γνωρίζουμε ότι αρκετά εντομοκτόνα, καλλυντικά, πρόσθετα τροφών, πλαστικά και PVC έχουν ψευδοοιστρογονική  δράση. Όσο για τα μικροπλαστικά, έχουν εντοπιστεί σε πολλά βιολογικά δείγματα από ανθρώπους, όπως π.χ. στο αίμα, στα ούρα, σε πτύελα, στο μητρικό γάλα, στους πνεύμονες και στο παχύ έντερο!

Πρόσφατες μελέτες εντόπισαν μικροπλαστικά ακόμη και στον ανθρώπινο πλακούντα και στο μηκώνιο, κάτι που δείχνει την άμεση έκθεση των εμβρύων σε αυτές τις ουσίες και φυσικά προξενεί σοβαρές ανησυχίες για την τοξικότητα και τις μακροπρόθεσμες συνέπειές τους κατά την ανάπτυξη του ανθρώπου.

Πρόσφατες εργασίες έδειξαν  ότι η έκθεση αρσενικών τρωκτικών σε μικροπλαστικά μέσω της τροφής οδηγεί σε συσσώρευση των ουσιών αυτών στον όρχι, διαταράσσοντας το σπερματικό επιθήλιο, ανεβάζοντας το οξειδωτικό στρες, αυξάνοντας τη δυσλειτουργία των μιτοχονδρίων και μειώνοντας την παραγωγή ανδρογόνων στους όρχεις και τα επίπεδα της τεστοστερόνης, οδηγώντας σε μειωμένη ποσότητα και ποιότητα σπερματοζωαρίων.

Επειδή η ανδρική γονιμότητα εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, και από γεγονότα επιγενετικού προγραμματισμού κατά τη διάρκεια της σπερματογένεσης, αυτά μπορούν να διαταραχθούν μετά την έκθεση σε τοξικές ουσίες.

Εκτός από τις πολυάριθμες μελέτες που δείχνουν την πτώση του αριθμού και της ποιότητας των σπερματοζωαρίων στο δυτικό κόσμο από το 1950 μέχρι σήμερα, φαίνεται ότι η εκθετική αύξηση της παραγωγής και χρήσης πλαστικού σε παγκόσμιο επίπεδο συμπίπτει με την πτώση του σπέρματος που φαίνεται να είναι πιο έντονη από το 2000 και μετά.

Όχημα ρύπων και χημικών

Τα μικροπλαστικά έχουν μορφολογικά χαρακτηριστικά που τα καθιστούν όχημα για επιπλέον χημικά και ρύπος με ορμονική δράση και οι επιδράσεις αυτών δεν έχουν ακόμα κατανοηθεί πλήρως. Επιπρόσθετα, επειδή τα μικροπλαστικά ποικίλλουν σε σχήμα, μέγεθος και χημική σύνθεση, είναι πιθανόν μερικοί τύποι τους να είναι πολύ πιο επιβλαβείς από άλλους και η συνδυασμένη δράση τους με τα χημικά να προκαλεί πολύ μεγαλύτερη ζημιά απ’ ότι τα μικροσωματίδια από μόνα τους.

Μέτρα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει λάβει μέτρα στην προσπάθεια να μειωθούν τα μικροπλαστικά και να βελτιωθεί η υγεία των ωκεανών.  Τα επόμενα χρόνια προβλέπεται ότι τα πλαστικά στους ωκεανούς θα είναι περισσότερα από τα ψάρια. Μεγάλο μέρος του πλανήτη ήδη κολυμπά σε ωκεανό απορριπτόμενων πλαστικών με τις γνωστές επιπτώσεις για την υγεία μας. Η επίδραση στην αναπαραγωγική μας υγεία και η δυνατότητα μεταφοράς αυτών των προβλημάτων στις επόμενες γενιές είναι εκκωφαντική και δεν μπορεί να αγνοηθεί από κανέναν μας.

Βιβλιογραφία

Amereh F, Babaei M, Eslami A, Fazelipour S, Rafiee M. The emerging risk of exposure to nano(micro)plastics on endocrine disturbance and reproductive toxicity: From a hypothetical scenario to a global public health challenge. Environ pollut (2020) 261:114158. doi: 10.1016/j.envpol.2020.114158

Braun T, Ehrlich L, Henrich W, Koeppel S, Lomako I, Schwabl P, et al. Detection of microplastic in human placenta and meconium in a clinical setting. Pharmaceutics. (2021) 13(7):921. doi: 10.3390/pharmaceutics13070921

HouB,Wang F, LiuT,Wang Z. Reproductive toxicity of polystyrene microplastics: In vivo experimental study on testicular toxicity in mice. J Hazard Mater (2021) 405:124028. doi: 10.1016/j.jhazmat.2020.124028

Jin H, Ma T, Sha X, Liu Z, Zhou Y, Meng X, et al. Polystyrene microplastics induced male reproductive toxicity in mice. J Hazard Mater (2021) 401:123430. doi: 10.1016/j.jhazmat.2020.123430

Liu S, Liu X, Guo J, Yang R, Wang H, Sun Y, et al. The association between microplastics and microbiota in placentas and meconium: The first evidence in humans. Environ Sci Technol (2023) 57(46):17774–1778548. doi: 10.1021/acs.est.2c04706

Ragusa A, Matta M, Cristiano L, Matassa R, Battaglione E, Svelato A, et al. Deeply in plasticenta: presence of microplastics in the intracellular compartment of human placentas. Int J Environ Res Public Health (2022) 19(18):11593. doi: 10.3390/ijerph191811593

Ragusa A, Svelato A, Santacroce C, Catalano P, Notarstefano V, Carnevali O, et al. Plasticenta: First evidence of microplastics in human placenta. Environ Int (2021) 146:106274. doi: 10.1016/j.envint.2020.106274

Wei Z, Wang Y, Wang S, Xie J, Han Q, Chen M. Comparing the effects of polystyrene microplastics exposure on reproduction and fertility in male and female mice. Toxicology. (2022) 465:153059. doi: 10.1016/j.tox.2021.153059

YangZS,BaiYL,JinCH,NaJ,ZhangR,GaoY,etal.Evidenceoninvasionofblood, adipose tissues, nervous system and reproductive system of miceafterasingleoralexposure: nanoplastics versus microplastics. BioMed Environ Sci (2022) 35(11):1025–37. doi: 10.3967/ bes2022.131

Zhu L, Zhu J, Zuo R, Xu Q, Qian Y, An L. Identification of microplastics in human placenta using laser direct infrared spectroscopy. Sci Total Environ (2023) 856 (Pt 1):159060. doi: 10.1016/j.scitotenv.2022.159060