Ο Ιπποκράτης έλεγε ότι κάλλιο το προλαμβάνειν παρά το θεραπεύειν! Έτσι και στις μέρες μας είναι προτιμότερο να προλαμβάνουμε ένα νόσημα, παρά να παλεύουμε ασθενείς και γιατροί να το αντιμετωπίσουμε και να το θεραπεύουμε. Ο Σακχαρώδης Διαβήτης είναι ένα χρόνιο νόσημα που πρωταγωνιστεί στα καρδιομεταβολικά νοσήματα. Εκτός από την μέτρηση του σακχάρου στο φλεβικό αίμα (γλυκόζη νηστείας) υπάρχουν και οι εξής βασικές εξετάσεις:

Καμπύλη σακχάρου ή από του στόματος δοκιμασία ανοχής στη γλυκόζη (Oral Glucose Tolerance Test – OGTT):

• Είναι χρήσιμη για διάγνωση σε άτομα στα οποία, ενώ υπάρχει ισχυρή υποψία ΣΔ, έχουν φυσιολογική ή διαταραγμένη γλυκόζη νηστείας ή σε άτομα που παρουσιάζουν γλυκόζη νηστείας φυσιολογική, αλλά μεταγευματικά αυξημένη (>140mg/dL).
• Η εξέταση αυτή πρέπει να γίνεται πρωί, μετά από δεκάωρη νηστεία.

Πώς γίνεται;

Λαμβάνεται φλεβικό αίμα πριν από τη χορήγηση της γλυκόζης και ακριβώς 2 ώρες μετά.

Στο εξεταζόμενο άτομο χορηγούνται 75 g άνυδρης γλυκόζης (στα παιδιά χορηγείται γλυκόζη 1,75 g/kg ιδανικού σωματικού βάρους, χωρίς όμως το μέγιστο ποσό της να υπερβαίνει τα 75 g), διαλυμένα σε 250-350 mL νερού, τα οποία πρέπει να ληφθούν σε χρονικό διάστημα 3-5 λεπτών.

Εναλλακτικά, υπάρχουν έτοιμα διαλύματα δεξτρόζης στο εμπόριο, τα οποία είναι περισσότερο εύγευστα (75 ή 50 γρ σε 200 mL διαλύματος).

• Κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας, η μυϊκή άσκηση (περπάτημα) και το κάπνισμα απαγορεύονται. Κατά το διάστημα της νηστείας, η λήψη νερού επιτρέπεται.

Πρέπει να έχουν καταναλωθεί τις προηγούμενες 3 ημέρες τουλάχιστον 150 γρ. υδατανθράκων την ημέρα (π.χ. 1 κομμάτι γαλακτομπούρεκο, 1 μερίδα μακαρονάδα). Η σωματική δραστηριότητα κατ’ αυτό το τριήμερο πρέπει να είναι η συνήθης του υπό εξέταση ατόμου.

• Η δοκιμασία δεν πρέπει να γίνεται όταν υπάρχει ενεργός λοίμωξη, πρόσφατη χειρουργική επέμβαση ή άλλη οξεία κατάσταση (οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, λήψη κορτικοστεροειδών, κ.ά.). Ωστόσο, σε περιπτώσεις διαγνωστικού προβλήματος, μπορεί να χρειασθεί να αξιολογηθούν και οι ενδιάμεσες τιμές γλυκόζης στη δοκιμασία ανοχής (σε χρόνους 30, 60 και 90 λεπτών), καθώς και οι τιμές ινσουλίνης σε όλους τους χρόνους της δοκιμασίας. Η αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να γίνει μόνο από τους ειδικούς θεράποντες.

Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη  

• Τα τελευταία χρόνια η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) χρησιμοποιείται για τη διάγνωση του ΣΔ, υπό την προϋπόθεση η μέτρηση να γίνεται με μέθοδο αναφοράς πιστοποιημένη από το Εθνικό Πρόγραμμα Τυποποίησης της Γλυκοζυλιωμένης Αιμοσφαιρίνης (National Glycohemoglobin Standardization Program – NGSP).

Δείχνει τη μέση τιμή γλυκόζης στο αίμα τους τελευταίους 4 μήνες.

Στην ουσία, χρησιμοποιείται για τον έλεγχο της γλυκαιμικής ρύθμισης. Μπορεί να υπάρχουν καταστάσεις που καθιστούν τη μέτρηση της HbA1c αναξιόπιστη (π.χ. αιμοσφαιρινοπάθειες, νεφρική ανεπάρκεια, αιμολυτική αναιμία, κ.λπ.).

• Ως διαγνωστική τιμή για τον ΣΔ καθορίστηκε τιμή HbA1c ≥6,5%.
• Τιμές HbA1c 5,7%-6,4% έχουν προταθεί από την Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρεία ως ενδεικτικές προδιαβήτη. Η αξία της HbA1c για τη διάγνωση του ΣΔ και ιδίως του προδιαβήτη δεν έχει καθιερωθεί διεθνώς.

Ο ΠΟΥ και η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Διαβήτη δεν έχουν ενστερνιστεί την άποψη για χρήση της HbA1c ως κριτήριο διάγνωσης προδιαβήτη.

• Η Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία δεν συνιστά τη χρησιμοποίηση της HbA1c ως μέθοδο διάγνωσης του προδιαβήτη προς το παρόν στην Ελλάδα, αντιθέτως εμμένει στη χρήση της τιμής γλυκόζης πλάσματος (νηστείας ή με OGTT) για τον σκοπό αυτό.