Γράφουν οι
Αργύρης Τζουβελέκης, Καθηγητής Πνευμονολογίας, Διευθυντής Πνευμονολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών, Αναπληρωτής Καθηγητής Adjunct Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Yale, USA
Βασιλίνα Σωτηροπούλου, Ειδικευόμενη Πνευμονολογίας, Πνευμονολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών
Ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (Respiratory Syncytial Virus, RSV) είναι ένας κοινός, αλλά συχνά υποτιμημένος ιός που προσβάλλει την αναπνευστική οδό, προκαλώντας από ήπια συμπτώματα, όπως ρινική καταρροή, έως σοβαρές λοιμώξεις, όπως η βρογχιολίτιδα και η πνευμονία. Αν και ο RSV συνδέεται κυρίως με λοιμώξεις στη νεογνική και παιδική ηλικία, μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες και για τους ενήλικες, ιδιαίτερα για τους ηλικιωμένους και όσους πάσχουν από άλλα υποκείμενα νοσήματα. Στην πραγματικότητα, οι νοσηλείες και οι θάνατοι από RSV είναι πιο συχνά στους ενήλικες απ’ ότι στα παιδιά, ενώ οι σοβαρές νοσήσεις είναι περισσότερες από εκείνες που προκαλεί ο ιός της γρίπης.
Ο RSV μεταδίδεται μέσω αναπνευστικών σταγονιδίων κατά το βήχα, το φτέρνισμα ή μέσω της επαφής με μολυσμένες επιφάνειες. Ο ιός έχει υψηλή μεταδοτικότητα, καθώς κατά μέσο όρο κάθε μολυσμένο άτομο μπορεί να μεταδώσει τον ιό σε τρία άλλα άτομα. Η περίοδος μεταδοτικότητας διαρκεί συνήθως από 3 έως 8 ημέρες, αν και στους ηλικιωμένους μπορεί να είναι μεγαλύτερη, ενώ πολύ συχνές είναι και οι επανανοσήσεις, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους και ανοσοκατεσταλμένους ή με πολλαπλά συνοδά νοσήματα. Οι εποχικές επιδημίες του RSV εμφανίζονται κυρίως από το Νοέμβριο έως τον Μάιο, ταυτόχρονα με άλλους ιούς του αναπνευστικού, συμπεριλαμβανομένης της γρίπης και του κορωνοϊού (SARS-CoV-2).
Κλινική εικόνα
Η κλινική εικόνα είναι συνήθως ήπια με μη ειδικά συμπτώματα, όπως ο βήχας, ο πυρετός, η ρινική καταρροή και η κόπωση, τα οποία μοιάζουν με αυτά ενός κοινού κρυολογήματος.
Ωστόσο, ένα σύμπτωμα που οφείλει να εγείρει υποψίες για RSV λοίμωξη, είναι ο εμμένων βρογχόσπασμος ή κοινώς ομιλώντας «το σφύριγμα της αναπνοής».
Τα άτομα άνω των 60 ετών και όσοι πάσχουν από καρδιοπνευμονικά ή μεταβολικά νοσήματα, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για σοβαρές επιπλοκές, νοσηλεία ή ακόμη και θάνατο. Επιπλέον, η ανοσία μετά από μια λοίμωξη από RSV δεν είναι μακράς διάρκειας, οδηγώντας συχνά σε επαναλοιμώξεις.
Αντιμετώπιση
Δεδομένου ότι δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για τον RSV, η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική και επικεντρώνεται στην ανακούφιση των συμπτωμάτων και την πρόληψη επιπλοκών.
Ο εμβολιασμός αποτελεί την πιο αποτελεσματική στρατηγική για την προστασία των ευάλωτων ομάδων. Η πρόσφατη έγκριση του εμβολίου κατά του RSV για ενήλικες σηματοδοτεί μια σημαντική εξέλιξη στη μάχη κατά των αναπνευστικών λοιμώξεων, προσφέροντας ελπίδα για τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού και τη μείωση των σοβαρών επιπλοκών. Πιο συγκεκριμένα, η αποτελεσματικότητα έναντι σοβαρής νόσησης και για τα δυο εγκεκριμένα εμβόλια (διδύναμο και με ανοσοενισχυτικό) αγγίζει το 90%. Ο εμβολιασμός για τον RSV γίνεται με μία εφάπαξ δόση εμβολίου και συνιστάται για όλους τους ενήλικες άνω των 75 ετών, καθώς και για τα άτομα ηλικίας 60-74 ετών με αυξημένο κίνδυνο για σοβαρή νόσο, δηλαδή ανοσοκατεσταλμένους ή με χρόνια νοσήματα, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, οι πνευμονοπάθειες και τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Η αποτελεσματικότητα του εμβολίου διαρκεί έως και 2 χρόνια και η συγχορήγησή του με άλλα εμβόλια ενηλίκων, όπως της γρίπης ή του πνευμονιοκόκκου, είναι ασφαλής. Ο εμβολιασμός μπορεί να γίνει οποιαδήποτε εποχή του χρόνου, αν και η ιδανική περίοδος είναι οι φθινοπωρινοί μήνες, πριν από την έναρξη της περιόδου έξαρσης του ιού, για να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή προστασία.
Συμπερασματικά, ο RSV αποτελεί μια σημαντική απειλή για τη δημόσια υγεία, ιδιαίτερα για τις ευάλωτες ομάδες πληθυσμού. Πλέον, η πρόληψη του RSV είναι εφικτή και απαραίτητη μέσω του εμβολιασμού, ο οποίος παρέχει προστασία και μειώνει τον κίνδυνο σοβαρών λοιμώξεων και συνοδών επιπλοκών.
