Η πρωτεΐνη αποτελεί ένα από τα τρία μακροθρεπτικά συστατικά μαζί με τους υδατάνθρακες  και τα λίπη, αποδίδοντας  στον οργανισμό 4 θερμίδες ανά γραμμάριο.  Την πρωτεΐνη θα την βρούμε τόσο σε ζωικής προέλευσης τρόφιμα (υψηλής βιολογικής αξίας), όσο και σε φυτικής προέλευσης τρόφιμα  (χαμηλής βιολογικής αξίας).

Οι ανάγκες του κάθε ατόμου σε πρωτεΐνη διαφοροποιούνται και εξαρτώνται από διάφορους παράγοντες, όπως το φύλο, το ύψος, το βάρος, η ηλικία, τα επίπεδα φυσικής δραστηριότητας, το είδος της άσκησης, τα θέματα υγείας που μπορεί να υπάρχουν, την φαρμακευτική αγωγή που μπορεί να λαμβάνει το άτομο κ.λπ.  Επομένως, η ποσότητα πρωτεΐνης που μπορεί να  λαμβάνει ένα άτομο δεν θα πρέπει να παραβλέπει τους πιο πάνω παράγοντες.

Ας δούμε ποια προβλήματα υγείας και/ή κίνδυνοι μπορεί να προκύψουν από την υπερβολική πρόσληψη πρωτεΐνης, αν αυτή συνεχιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.

• Βλάβες στα νεφρά: Η υπερβολική κατανάλωση πρωτεΐνης μπορεί να επιβαρύνει μακροπρόθεσμα τα νεφρά. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται από τα άτομα που ήδη αντιμετωπίζουν τέτοιους είδους  προβλήματα.
• Επιπτώσεις στο καρδιαγγειακό σύστημα: Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων κόκκινου κρέατος (ως πηγής πρωτεΐνης),  έχει συσχετισθεί με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, καθώς το κόκκινο κρέας είναι επίσης πλούσιο σε κορεσμένα λιπαρά.
• Προβλήματα από το πεπτικό σύστημα: Φαίνεται ότι οι δίαιτες που περιλαμβάνουν μεγάλες ποσότητες ζωικής πρωτεΐνης και αντίστοιχα χαμηλές ποσότητες υδατανθράκων και λιπαρών μπορούν να  προκαλέσουν δυσκοιλιότητα, καθώς και άλλες διαταραχές της πέψης, λόγω της μειωμένης πρόσληψης φυτικών ινών και λιπαρών.
• Αφυδάτωση: Μεγάλες ποσότητες πρωτεΐνης μπορεί να οδηγήσουν σε αφυδάτωση, καθώς για την πέψη των πρωτεϊνών απαιτείται περισσότερο νερό.  Εάν λοιπόν η μεγάλη πρόσληψη πρωτεΐνης δεν συνοδεύεται με μεγαλύτερη πρόσληψη νερού, το άτομο ενδεχομένως να οδηγηθεί σε αφυδάτωση.
• Αύξηση σωματικού βάρους: Η υπερκατανάλωση οποιουδήποτε μακροθρεπτικού συστατικού, συμπεριλαμβανομένης  και της πρωτεΐνης,  μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο σωματικό βάρος και σωματικό λίπος, εάν το άτομο δεν ελέγξει παράλληλα την πρόσληψη θερμίδων από τα άλλα μακροθρεπτικά συστατικά.

Θα λέγαμε ότι αυτό που είναι σημαντικό, είναι να υπάρχει μία ισορροπημένη διατροφή και η κατανάλωση πρωτεΐνης να ακολουθεί τις πραγματικές ανάγκες του κάθε οργανισμού, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν παραπάνω.  Σε αυτή την περίπτωση, η κατανάλωση πρωτεΐνης μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη για τον άνθρωπο. Ας δούμε ποια είναι αυτά.

• Αύξηση και/ή διατήρηση μυϊκής μάζας: Η πρωτεΐνη είναι απαραίτητη, τόσο για την αύξηση της μυϊκής μάζας, όσο και για την αποκατάσταση των καθημερινών φθορών που συμβαίνουν στους μύς μας και γενικότερα στον οργανισμό μας. Επομένως, η καθημερινή πρόσληψη πρωτεΐνης είναι σημαντική για όλους. Μεγαλύτερες ποσότητες χρειάζονται οι αθλούμενοι, οι οποίοι έχουν ως στόχο την αύξηση της μυϊκής τους μάζας.
• Κορεσμός: Η πρόσληψη πρωτεΐνης, ειδικά η ζωική, αυξάνει σημαντικά το αίσθημα κορεσμού. Κάτι τέτοιο οδηγεί σε μειωμένη όρεξη και σαφώς λιγότερο τσιμπολόγημα μέσα στην ημέρα, επομένως στην πρόσληψη λιγότερων θερμίδων μέσα στην ημέρα.
• Περισσότερες καύσεις: Η πέψη των πρωτεϊνών απαιτεί την κατανάλωση περισσότερων θερμίδων, σε σχέση με τους υδατάνθρακες και τα λίπη (θερμογένεση λόγω τροφής)
• Διατήρηση χαμηλού σωματικού λίπους: Δίαιτες πλούσιες σε πρωτεΐνη μπορεί να συμβάλουν στον καλύτερο έλεγχο του σωματικού λίπους.
• Υποστήριξη της υγείας των οστών: Μελέτες έχουν δείξει ότι η σωστή πρόσληψη πρωτεΐνης μπορεί να συνδέεται με την καλύτερη υγεία των οστών, μειώνοντας τον κίνδυνο οστεοπόρωσης.
• Ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος: Οι πρωτεΐνες είναι απαραίτητες για την παραγωγή αντισωμάτων και τη γενικότερη ανοσοποιητική λειτουργία.

Επομένως, αν και η πρωτεΐνη είναι σημαντική για την υγεία, είναι επίσης σημαντικό να εξασφαλίσετε ότι η πρόσληψή της θα είναι ισορροπημένη και προσαρμοσμένη στις ατομικές σας ανάγκες.

Κωνσταντίνου Κρήνη

Κλινικός Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, MSc

Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Αθηνών